Bihar Board Class 7 Sanskrit Chapter 3 Solutions – ऋतुपरिचयः

Get our free solutions of Bihar Board Class 7 Sanskrit chapter 3. On this page, we have shared expert written guide covering all the problems of chapter 3 – “ऋतुपरिचयः” for free.

Bihar Board Class 7 History Chapter 3

Bihar Board Class 7 Sanskrit Chapter 3

SubjectSanskrit
Class7th
Chapter3. ऋतुपरिचयः
BoardBihar Board

मौखिकः

प्रश्न (1) अधोलिखितानां पदानाम् उच्चारणं कुरुत –

  1. अस्माकम्इ
  2. च्छन्ति
  3. वृष्टिरपि
  4. तृप्यति
  5. जलप्लावनम्श
  6. रत्काले
  7. तुषारैः
  8. प्रज्वालितः
  9. सेवितश्च
  10. ऋतुषु ।

नोट: उच्चारण छात्र स्वयं करें ।

प्रश्न (2) अधोलिखितानां पदानाम् अर्थं वदत –

(किसलयानि, पादपः, प्रायेण, विच्छिन्नाः, सर्वत्र, यदा-कदा, पक्वम्, तुषारैः, रोचन्ते)

उत्तराणि-

  1. किसलयानि = नव पल्लव
  2. पादपः = वृक्ष
  3. प्रायेण = प्रायः
  4. विच्छिन्नाः = टूट जाते हैं
  5. सर्वत्र = सभी जगह
  6. यदा-कदा = कभी-कभी
  7. पक्वम् = पक्का हुआ
  8. तुषारैः = ओस के कणों से
  9. रोचन्ते = अच्छे लगते हैं।

प्रश्न (3) निम्नलिखितानां पदानां बहुवचनं वदत –

(इच्छति, पठसि, गच्छामि, भवति, तप्यति, आगच्छति, बालकः, फलम्)

उत्तराणि –
एकवचन – बहुवचन

  • इच्छति – इच्छन्ति
  • पठसि – पठथ
  • गच्छामि – गच्छामः
  • भवति – भवन्ति
  • तृप्यति – तृत्यन्ति
  • आगच्छति – आगच्छन्ति
  • बालकः – बालकाः
  • फलम् । – फलानि ।

लिखितः

प्रश्न (4) कोष्ठात् शब्दं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत –

  1. अस्माकं देशे …षड्…..ऋतवः भवन्ति ।
  2. शिशिरे …शीतस्य…… आधिक्यं भवति ।
  3. सर्वेषु ऋतुषु राजा …वसन्तः…भवति ।
  4. कोकिलस्य……. स्वरः मधुरः भवति ।
  5. हेमन्ते …शीतस्य ……आरम्भः भवति ।

प्रश्न (5) सुमेलनं कुरुत –

1. कोकिलः(iii) मधुरः स्वरः
2. वर्षाः(i) जलप्लावनम्
3. ऋतुराजः(ii) वसन्तः
4. षट्(v) ऋतवः
5. अग्निः(iv) प्रज्वालितः

प्रश्न (6) निम्नलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तर पूर्णवाक्येन लिखत –

  1. अस्माकं देशे कति ऋतवः भवन्ति ?
  2. कदा सूर्यस्य तापः प्रखरः भवति ?
  3. विद्यालयेषु अवकाशः कदा भवति ?
  4. सम्पूर्णा पृथ्वी केन तृप्यति ?
  5. शीतस्य आरम्भः कदा भवति ?

उत्तराणि-

  1. अस्माकं देशे षड् ऋतवः भवन्ति ?
  2. ग्रीष्मे सूर्यस्य तापः प्रखरः भवति ?
  3. विद्यालयेषु अवकाश: ग्रीष्मे भवति ?
  4. सम्पूर्णा पृथ्वी जलेन तृप्यति ?
  5. शीतस्य आरम्भः हेमन्ते भवति ?

प्रश्न (7) उदाहरणानुसारं लिखत –

एकवचनम्बहुवचनम्
(क) आगच्छतिआगच्छन्ति
(ख) इच्छतिइच्छन्ति
(ग) तृप्यतितृप्यन्ति
(घ) वदसिवदथ
(ङ) ददामिददामः
(च) करोषिकुर्रुथ
(छ) गच्छामिगच्छामः
(ज) कथ्यतेकथ्यन्ते

प्रश्न (8) लिखत ‘आम्’ (हाँ) अथवा ‘न’ (नहीं)।

उत्तरम्
यथा – अस्माकं देशे षट् ऋतवः भवन्ति

  1. विद्यालयेषु हेमन्ते अवकाशः भवति –
  2. वसन्ते शीतस्य आरम्भः भवति –
  3. शिशिरे शीतस्यस आरम्भः भवति –
  4. ग्रीष्मे जलाशयाः प्रायेण जलपूर्णाः भवन्ति –
  5. निर्धनाः जनाः शीतेलन पीडाम् अनुभवन्ति – आम्।

प्रश्न (9) उदाहरणानुसारेण मध्यमपुरुषरूपाणि लिखत –

यथा – पठति – पठसि ।

  1. गच्छति – गच्छसि ।
  2. पठिष्यति – पठिष्यसि ।
  3. कथयति – कथयिष्यसि ।
  4. गच्छतः – गच्छत ।
  5. पठन्ति – पठथ ।


प्रश्न (10) उदाहरणांनुसारेण विभक्तिनिर्णयं कुरुत –

यथा – बालकेन- तृतीया विभक्तिः ।

  1. बालकाय – चतुर्थी विभक्तिः ।
  2. नदीनाम्. – षष्ठी विभक्तिः ।
  3. गृहेषु – सप्तमी विभक्तिः ।
  4. वृक्षैः – तृतीया विभक्तिः ।
  5. लतया – तृतीया विभक्तिः ।

प्रश्न (11) उदाहरणानुसारेण वचननिर्णय करुत –

यथा – नयौ – द्विवचनम् ।

  1. लताः – बहुवचन ।
  2. लताभिः – बहुवचन ।
  3. बालकेषु – बहुवचन ।
  4. भवनात् – एकवचन ।
  5. पुरुषः – एकवचन ।
Other Chapter Solutions
Chapter 1 Solutions – वन्दना
Chapter 2 Solutions – कूर्मशशककथा
Chapter 3 Solutions – ऋतुपरिचयः
Chapter 4 Solutions – स्वतन्त्रता-दिवसः
Chapter 5 Solutions – प्रहेलिकाः
Chapter 6 Solutions – संख्याज्ञानम्
Chapter 7 Solutions – दीपोत्सवः
Chapter 8 Solutions – वसुधैव कुटुम्बकम्
Chapter 9 Solutions – सुभाषितानि
Chapter 10 Solutions – दिनचर्या
Chapter 11 Solutions – डॉ. भीमरावः अम्बेदकरः
Chapter 12 Solutions – अरण्यम्
Chapter 13 Solutions – परिहास-कथा
Chapter 14 Solutions – बोधगया

Leave a Comment